'Verbeteren en veranderen' centraal in nieuwjaarstoespraak

Op donderdag 5 januari 2023 sprak burgemeester Hans van der Pas de inwoners toe tijdens de nieuwjaarsreceptie. 'Verbeteren en veranderen' stonden centraal in zijn toespraak. Hij blikte terug op 2022 en keek vooruit naar 2023. U leest zijn hele toespraak hieronder.

Dames en heren,

Van harte welkom bij de nieuwjaarsbijeenkomst van de gemeente Rhenen. Fijn dat u met zovelen bent gekomen, nadat dit een paar jaar niet mogelijk was hier in het Huis van de Gemeente. Samen met u wil ik graag terugkijken op het oude jaar, maar vooral ook vooruit kijken naar de toekomst in dit fris begonnen nieuwe jaar.

Laat ik beginnen om u namens het gemeentebestuur het allerbeste te wensen voor 2023 in alle voorspoed, geluk en vooral gezondheid!

Waar ga ik het dit jaar niet over hebben? Ik ga het niet hebben over de onstuimige jaarwisseling in Achterberg. Ik ga geen aandacht geven aan mensen die een hele bijzondere definitie hebben van een leuk feestje. Ik wil trouwens wel graag in gesprek met mensen, die graag een positieve bijdrage willen leveren aan een echt leuk feest voor iedereen. Laat die mensen nu eens opstaan in 2023!

Ik ga ook niet praten over allerlei clichés en het ook niet hebben over crisis. Geen rijtje met mooie volzinnen over de successen van het afgelopen jaar. U was er immers bij, u hebt het meegemaakt en er wellicht zelf ook een oordeel over wat wèl of juist geen succes was. Ik denk trouwens dat we goede dingen hebben gedaan en ook fouten hebben gemaakt (voor dat laatste alsnog excuses). Maar goed, ook dat herkent u; want het is immers niet anders dan dat wat u ook in uw leven meemaakt. That’s life; we gaan proberen het allemaal beter te doen dit jaar.

Verbeteren én veranderen, dames en heren, dat staat centraal in deze toespraak.

Ik ga het wel met u hebben over een paar andere zaken van het afgelopen jaar. 2022 was naast een inhaaljaar, vooral een spannend en emotioneel jaar.

Een inhaaljaar omdat een aantal evenementen, die in coronatijd niet door zijn gegaan alsnog werden georganiseerd. Denk aan de Vuelta en een aantal activiteiten in het kader van 75 jaar vrijheid. Voor veel mensen was dit het jaar van het inhalen, omdat er juist weer grotere bijeenkomsten mogelijk waren. Er waren dan ook veel activiteiten, evenementen en feesten die druk werden bezocht. Hoogtepunten waren er genoeg in 2022; denk aan de aankoop van de Van Goyen door het Stadsmuseum, een uitverkochte Cunerakerk bij het herdenkingsconcert Slag om de Grebbeberg met een indrukwekkende bijdrage van Mart de Kruif. Een prachtige editie van de Stadsquiz. Het bezoek aan de Invictus Games in Den Haag met een aantal basisscholen, het bezoek van de Commissaris van de Koning aan Rhenen met een mooi bedrijfsbezoek en waarbij er goede gesprekken waren met vrijwilligers en klanten van Hulpmaatje.

Wat ik zelf nog in moest halen en wat ik nu ga aankondigen, heeft betrekking op een belofte die ik deed in 2019. Weet u het nog? Dat ging over het instellen van een waarderingsprijs, de zogenaamde Zilveren Cuneraspeld. Een waarderingsprijs voor een persoon, die zich langdurig bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor de gemeenschap. Het is op de valreep van het oude jaar gelukt om dit initiatief verder uit werken en ik kom er snel bij u op terug hoe dit eruit gaat zien.

Maar 2022, dames en heren, gaat vooral de geschiedenisboeken in als het jaar van, na heel lange tijd, weer een oorlog op Europees grondgebied. Een spannend jaar of nog beter een jaar vol spanningen vanwege die oorlog in de Oekraïne en de vluchtelingencrisis die daaruit voortvloeide. Ik vind het belangrijk om te benadrukken dat er voor mij geen "eerste-, tweede- of derderangs" vluchtelingen zijn, daar leek het soms wel op. Iedereen in Nederland verdient een veilige en warme plek. Dank en waardering voor de inwoners die zich hebben ingezet voor particuliere opvang. Dat geldt ook voor de scholen, vrijwilligers, kringloopwinkels en kerken die op allerlei terreinen hulp en ondersteuning hebben geboden. En voor onze eigen medewerkers die hard hebben gewerkt voor de vluchtelingenopvang om alles snel te regelen op het gebied van wonen, zorg, leefgeld en verzekeringen.

2022 was ook het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Spannend dus voor de politieke partijen, die vooraf uiteraard allemaal voorspellen dat ze gaan winnen. In theorie had dat bij deze verkiezingen gekund, omdat er 2 extra raadszetels te verdelen waren, vanwege de groei van het aantal inwoners. Het is anders gelopen want er zijn een paar verschuivingen geweest en er is een vernieuwde raad met 10 nieuwe raadsleden en veel nieuwe fractievolgers. En uiteindelijk ook een nieuwe coalitie en een college met drie nieuwe wethouders, naast een gebleven wethouder. Met het recent vastgestelde bestuursprogramma zal dit het eerste volle jaar zijn van de nieuwe ploeg, waarbij iedereen natuurlijk al vol enthousiasme aan de slag is.

Dames en heren, emotioneel was het afgelopen jaar vooral ook vanwege het overlijden van wethouder Peter de Rooij. U kent het verhaal. Afgelopen dinsdag was Peter zijn verjaardag, 58 jaar zou hij zijn geworden, mijn leeftijd, ik ben 10 maanden ouder. Zijn gezin, familie, vrienden, onze mensen hier in dit huis, ik, maar ook velen van u missen hem nog iedere dag. 

De constante van 2022 was verandering. Geen crisis dus, met dat woord moeten we ophouden. Als er problemen zijn moeten die worden aangepakt, zaken moeten worden opgelost en dat betekent per definitie verandering. De oorlog betekende vluchtelingenopvang in een toch al overspannen woningmarkt. En betekende ook een economische oorlog door het dichtdraaien van de gas- en oliekraan (waar we toch al vanaf moesten trouwens). De wereldhandel van grondstoffen, voedsel, materiaal ligt op zijn gat en daardoor ontstaan er tekorten en stijgende prijzen. We hebben het allemaal letterlijk en figuurlijk gevoeld. Alles werd duurder en het einde is nog niet in zicht. Dat heeft veel van ons gevraagd, het zorgde ervoor dat we ons moesten aanpassen en toch ook solidair blijven. Dat valt niet mee, want dat betekent juist ook veranderen.

De mensen die het toch al moeilijk hadden, kregen het nog moeilijker. Juist dat werd pijnlijk zichtbaar, meer mensen in financiële nood, een toename van mensen bij voedselbanken. Maar meer nog, zoals iemand laatst tegen mij zei, gaat het mentaal niet goed met de klanten bij de voedselbanken. Dat zie je aan de gezichten, zei hij. Niet alleen omdat er te weinig eten is, maar vooral door de zorgen, de stress, twee jaar corona, geen netwerk en vaak ook geen vertrouwen in de overheid. Armoede niet alleen in geld tekort, maar juist ook contactarmoede. Aan het geldtekort kunnen wij niet alles doen, maar aan die contactarmoede kunnen we zeker iets doen in het nieuwe jaar. Laten we afspreken dat iedereen hier aanwezig contact gaat zoeken met een gezin of een alleenstaande, die het lastig heeft. Een wekelijks kort praatje kan al helpen om te zien hoe het met iemand gaat, een duwtje in de goede richting te geven en kijken er wellicht nog andere hulp en ondersteuning nodig is. En wij als gemeente moeten beter ons best doen om deze vaak ongehoorde en ongeziene burger beter te bereiken en weer een eigen stemgeluid te geven in het beleid. Dat kost moeite, maar is voor mij iets wat we echt moeten verbeteren in 2023! 

Van de ongehoorde burger naar de boerenprotesten, als reactie op de aangekondigde maatregelen van de stikstofproblematiek; het is misschien wel een kleine stap. En tegelijkertijd is de verandering nodig, al hoor ik ook nog wel eens dat het allemaal onzin is, bedacht door het WEF (het World Economic Forum) of zelfs aliens. Dat lijkt mij nu de echte onzin. Alle verandering is lastig en we moeten nu eenmaal problemen aanpakken en tegelijkertijd kansen pakken. Accepteren dat het nodig is, dan zijn we al halverwege. Maar ook hier geldt dat we de zorgen van boeren moeten onderkennen en serieus nemen. En natuurlijk moeten boeren volwaardig aan tafel zitten om mee te praten over de oplossingen. Er is een toekomst voor duurzame landbouw in Rhenen. En natuurlijk moet de zware industrie, het auto- en vliegverkeer en de scheepvaart haar bijdrage leveren. Maar laten we de noodzaak tot verandering accepteren. En de mensen en de zorgen die zij hebben serieus nemen en niet blijven hangen in alternatieve feiten, cijfers en protesten.

Wat gaat 2023 ons brengen? Het is lastig om dat te voorspellen, zoals ook het afgelopen jaar weer vol onverwachte gebeurtenissen zat. Maar als ik kijk naar de plannen die er zijn dan gaat er het nodige gebeuren. Denk aan de bouw van het gezondheidscentrum met de nodige appartementen, het nieuw te bouwen Gastland oftewel het MFG Rhenen, heel veel woningbouwprojecten, veel activiteit op het gebied van de energietransitie en dan met name ook de verduurzaming van woningen en gebouwen. Maar ook op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid staat er veel op stapel; denk aan de Rijnbrug, de aanpak van lokale wegen en kruisingen. De visie op Rhenen 2035 gaat dit jaar worden vastgesteld, maar er is ook een nieuwe visie op het sociaal domein in de maak. Op het gebied van recreatie & toerisme, sport en cultuur zijn er veel plannen en zijn er veel nieuwe initiatieven. In die zin wordt het een interessant jaar met wederom veel veranderingen en veel verbeteringen.

Er staat veel op de rol, al weet je nooit wat het jaar nog meer gaat brengen. Maar we kunnen zeker gaan genieten van het Cuneratheater, waar Esther Lammers zojuist over sprak. Dat gaat dit jaar gebeuren in september begrijp ik. Dus komt dat allen zien en voor wie belangstelling heeft; doe mee! Esther, dank voor je bijdrage aan deze nieuwjaarsreceptie. Maar er gaat nog meer gebeuren rondom Cunera en dan specifiek de Cunerakerk. Het doksaal gaat gerestaureerd worden, er is een flink bedrag bij elkaar gebracht door de kerk zelf, door sponsoren, fondsen en ook de stichting Vrienden van de Cunerakerk. Willem van Ommeren, de voorzitter van de vriendenstichting is hier ook volgens mij. Willem wil je even naar voren komen, dan kan ik er wat over vragen aan je.

Willem, het klinkt allemaal fantastisch, gefeliciteerd met dit mooie resultaat. Ik vertelde zojuist ook iets over de Cuneraspeld die we als waarderingsprijs voor dit jaar in het leven hebben geroepen. En laat het nieuwe jaar nu net zijn begonnen en ik de eerste Zilveren Cuneraspeld met bijbehorende oorkonde graag wil uitreiken aan jou Willem. En wat is nu de motivatie hiervoor, ik lees de motivatietekst voor die hoort bij deze eerste speld voor jou. (Zie hiervoor nieuwsbericht 'Eerste Zilveren Cuneraspeld uitgereikt'). 

Dames en heren, mag ik een groot applaus voor de Willem van Ommeren, de drager van de eerste Zilveren Cuneraspeld.

Rest mij om met u het glas te heffen op een hopelijk prachtig mooi jaar.

Ik dank u wel voor de aandacht!