Anti-kraakwoningen voor Oekraïense vluchtelingen

Een gezamenlijke uitleg van Gemeente Rhenen en Woningstichting Rhenam over de anti-kraakwoningen voor Oekraïense vluchtelingen.

Wat is er aan de hand?

In Elst (Utrecht) is aan 3 bewoners (van 2 anti-kraakwoningen) gevraagd om deze woningen eind mei te verlaten. Deze 2 woningen gaan gebruikt worden om Oekraïense vluchtelingen te huisvesten. Op deze pagina leest u een onderbouwing voor deze keuze.  

We begrijpen heel goed hoe vervelend deze situatie is. Deze keuzes maken we niet van harte. Het liefst willen we alle mensen een goede woonplek bieden in de gemeente.

Hoe zijn keuzes gemaakt? En welke rol heeft Rhenam?

De oorlog in Oekraïne had niemand zien aankomen. De grote stroom kwetsbare vluchtelingen (vooral vrouwen met kinderen) doet een groot beroep op onze samenleving. De gemeente Rhenen heeft een dwingende opdracht van het Rijk gekregen om voor 60 vluchtelingen een woonplek voor langere termijn te organiseren. De verwachting is dat we er in de toekomst ongeveer 85 moeten opvangen. Hierbij proberen we te zoeken naar oplossingen die zo min mogelijk impact hebben op (het aantal woningen van) onze inwoners.

Dat is ook de reden dat de gemeente Rhenen 10 flexwoningen heeft gekocht, om hiermee een groep mensen te kunnen opvangen. Daarnaast worden vluchtelingen opgevangen in vakantiehuisjes en bij particulieren (als particulieren een zelfstandige woonunit kunnen bieden). Maar dan zijn we er helaas nog niet. De gemeente Rhenen heeft daarom gevraagd aan Rhenam Wonen: willen jullie meedenken in dit probleem?

Rhenam Wonen heeft mogelijkheden gezien in 2 bewoonde anti-kraakwoningen. De afspraak hierbij was: laten we dit zorgvuldig doen. Daarom hebben deze huidige bewoners vanuit Adhoc (de leegstandsbeheerder) een alternatieve woning aangeboden gekregen. Het is aan bewoners zelf of ze deze woning willen accepteren.

Waarom ziet Rhenam anti-kraakwoningen als mogelijkheid?

Rhenam heeft geen woningen leeg staan. Dat zou ook gek zijn. Vrijkomende woningen worden namelijk zo snel mogelijk weer verhuurd. Wel kan het voorkomen dat woningen niet meer verhuurd worden omdat sloop en nieuwbouw gepland staan. In afwachting daarvan worden deze woningen anti-kraak verhuurd. Woningzoekers kunnen door anti-kraak tijdelijk een goedkope woonplek vinden en zorgen tegelijk dat zo’n woning beheerd wordt: een win-winsituatie dus. Anti-kraak wonen brengt een risico met zich mee. Op het moment dat bewoners het contract tekenen, weten ze dat de leegstandsbeheerder (Adhoc in dit geval) het contract altijd weer mag opzeggen, ook op korte termijn. Daarom betalen zij een vrij lage prijs voor het gebruik van de woning. En krijgen zij geen woongarantie voor de toekomst. 

Anti-kraak wonen is daarom ook niet voor iedereen geschikt. Adhoc selecteert gebruikers van anti-kraakwoningen op hun flexibele instelling. Als een wooncontract stopt, kan Adhoc namelijk vaak alleen een nieuwe plek aanbieden in een andere woonplaats. Adhoc vraagt ook van hun gebruikers dat ze een alternatieve woonplek achter de hand hebben. Bijvoorbeeld bij ouders of familie waar ze weer tijdelijk onderdak kunnen vinden. Bewoners van anti-kraakwoningen zijn hiermee een minder kwetsbare groep dan vluchtelinggezinnen met kinderen. Hoewel verhuizen naar elders niet ideaal en niet gewenst is, is dat toch van een andere orde dan vluchtelingen die geen enkele andere mogelijkheid of alternatief hebben. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid en plicht om deze kwetsbare vluchtelingen op te vangen.

Iedereen een fijne woonplek in crisistijd

Het liefst zouden we iedereen een mooie en fijne woonplek in de gemeente aanbieden. De praktijk is helaas anders. Er zijn op dit moment ontzettend veel jonge mensen die graag uit huis zouden willen. En die noodgedwongen nog bij hun ouders wonen. We werken hard aan nieuwe woningbouw in de gemeente om zo juist ook jonge mensen binnen de gemeente een woning te kunnen bieden. De crisis in Oekraïne maakt de situatie onverwacht nog ingewikkelder. En stelt de gemeente voor nog grotere dilemma’s. Iedere extra woning, die wordt aangeboden aan vluchtelingen op een gespannen woningmarkt, leidt tot verdringing. Dat is bijna onvermijdelijk. Maar we zetten geen mensen op straat: de bewoners hebben alternatieve huisvesting aangeboden gekregen. Bewoners mogen zelf kiezen of ze dit aanbod accepteren. 

Het zijn abnormale tijden. Niemand had zich kunnen voorbereiden op deze vluchtelingenstroom. De situatie is onzeker en onvoorspelbaar. De situatie vraagt nu om een hele flexibele aanpak van iedereen. Mogelijk komen er nog veel meer of minder vluchtelingen dan verwacht, of kunnen vluchtelingen eerder weer terugkeren. De gemeente moet lastige keuzes maken om zich op al deze situaties voor te bereiden. We blijven hierbij zoeken naar allerlei verschillende soorten oplossingen.