Expo
In Rhenen bevindt zich in een melkgeitenbedrijf waar Q-koorts is vastgesteld. Op dit bedrijf zijn alle drachtige dieren geruimd. Hiermee is het risico om besmet te worden verkleind. De Q-koortsbacterie komt namelijk vooral vrij tijdens het aflammeren van besmette melkgeiten en melkschapen of als er sprake is van een abortus bij deze dieren. Toch kunnen er in 2010 nog steeds mensen ziek worden omdat de bacterie lang in de omgeving kan overleven.
Wat is Q-koorts en wat zijn de klachten?
Q-koorts is een infectieziekte die van dieren kan overgaan op mensen. Q-koorts is niet overdraagbaar van mens op mens. De bacterie die Q-koorts veroorzaakt heet Coxiella burnetii. Mensen krijgen de ziekte meestal via het inademen van lucht waar de bacterie in zit. Dus niet altijd via direct contact met dieren. De meeste bacteriën komen tijdens de lammerperiode (februari t/m mei) van besmette melkgeiten of melkschapen in de lucht terecht.
Meer dan de helft van de mensen met Q-koorts heeft nagenoeg geen klachten. Mensen die wel klachten hebben, krijgen meestal (aanhoudende) koorts en heftige hoofdpijn. Andere klachten kunnen zijn: hoesten, spierpijn, gewrichtspijn, koude rillingen, nachtelijk zweten, malaise en vermoeidheid. Bij een ernstig verloop krijgen mensen een longontsteking met droge hoest en pijn op de borst. Sommige mensen krijgen een leverontsteking. Veel mensen die Q-koorts hebben gehad, zijn daarna nog lange tijd moe. Mannen hebben vaker last van Q-koorts dan vrouwen en ook mensen die roken worden vaker ziek. Q-koorts komt weinig voor bij kinderen en baby’s. De ziekte is te behandelen met antibiotica. Het is dus belangrijk dat mensen zich direct bij de huisarts melden als zij verschijnselen vertonen. Dit geldt vooral voor mensen met een hartklepafwijking, voor mensen die een hartoperatie hebben ondergaan, voor mensen met een afweerstoornis en voor zwangere vrouwen.
Wat is de kans op besmetting met Q-koorts?
Het risico om besmet te worden is het grootst in de lammerperiode van februari tot en met mei. Dit komt omdat de Q-koortsbacterie vooral vrijkomt tijdens het aflammeren van besmette melkgeiten en melkschapen of als er sprake is van een abortus bij deze dieren. Nu de drachtige dieren op besmette bedrijven geruimd worden zal het risico minder zijn dan in voorgaande jaren in deze periode. Toch zullen er in 2010 nog steeds mensen ziek worden omdat de bacterie lang in de omgeving kan overleven.
Ik ga op bezoek bij een boer, waar moet ik op letten?
Op een veehouderij (met name met melkgeiten en melkschapen) is besmetting nooit uit te sluiten. Zorg bij contact met de dieren voor een goede algemene hygiëne (waaronder handen wassen na diercontacten) omdat dieren ook andere ziekteverwekkers bij zich kunnen dragen.
Er spelen kinderen bij de schapen, koeien en geiten in een gebied waar Q-koorts voorkomt, lopen zij nu meer risico?
Hoe dichter en hoe langer men bij besmette dieren is geweest des te groter het (nog steeds kleine) risico op besmetting. Contact met een dier, uit een gebied waarvan bekend is dat dieren besmet zijn met Q-koorts, kan een verhoogde kans op besmetting geven. Het risico blijft klein.
Kunnen kinderen Q-koorts krijgen?
Ja, ook kinderen kunnen Q-koorts krijgen, maar dat komt weinig voor. De meeste kinderen hebben geen klachten. En als ze wel last hebben, dan zijn dat vaak milde griepachtige klachten. Kinderen hebben dan vaak koorts. Meestal gaat de koorts in ongeveer 7 tot 10 dagen vanzelf over. De koorts gaat soms gepaard met een longontsteking, hoofdpijn, rode vlekjes op de huid of buikpijn met overgeven en diarree. Er zijn in Nederland geen kinderen met chronische Q-koorts bekend.
Zijn kinderen een risicogroep?
Nee, kinderen lopen geen extra risico om Q-koorts te krijgen. Kinderen en volwassenen die binnen 5 kilometer van een boerderij wonen waar besmette dieren zijn, hebben wel meer kans op het krijgen van Q-koorts.
Mag ik een kinderboerderij bezoeken?
Dieren op kinderboerderijen hebben zelden Q-koorts. Omdat veel mensen contact hebben met deze dieren worden er toch maatregelen genomen. In het zuiden van Nederland zijn schapen en geiten op kinderboerderijen al in 2009 gevaccineerd. Vanaf 2010 worden alle schapen en geiten op kinderboerderijen elders in Nederland gevaccineerd. Het risico op besmetting is door vaccinatie veel kleiner, maar niet nul.
Hoewel goede hygiëne de kans op het inademen van de bacterie niet kan tegengaan, wordt aangeraden om algemene hygiënemaatregelen na te leven als u een kinderboerderij bezoekt, dit ook in verband met eventuele andere ziektekiemen.
Het risico om op een kinderboerderij Q-koorts op te lopen is erg klein. Dit komt omdat er maar enkele geiten en schapen zijn. Als de dieren toch besmet blijken te zijn, komen er veel minder bacteriën vrij dan bij grote melkgeitenbedrijven waar soms wel meer dan 1000 geiten worden gehouden. Het risico om Q-koorts op te lopen is er vooral tijdens de lammerperiode. Als een geit of schaap op een kinderboerderij Q-koorts heeft, worden beheerders van kinderboerderijen geacht maatregelen te nemen om het risico op besmetting naar mensen te beperken. Kinderboerderijen hebben een hygiënecode en sinds 2009 is er ook een keurmerk zoönosen (dierziekten) voor kinderboerderijen. Het keurmerk is ontwikkeld in samenwerking met de Stichting Kinderboerderijen Nederland (SKBN) en wordt afgegeven door de Gezondheidsdienst voor dieren (GD) als de kinderboerderij kan aantonen dat zij voldoende maatregelen heeft genomen om zoönosen te voorkomen en bij eventuele Q-koorts de juiste maatregelen heeft genomen. De geiten en schapen moeten bijvoorbeeld afgezonderd van publiek lammeren en de moederkoek en vruchtvliezen moeten zorgvuldig worden opgeruimd.
Aanvullende informatie
Op de website www.qkoortsinNederland.nl is alle informatie over Q-koorts gebundeld.
U kunt uw antwoord ook opzoeken in de meest gestelde vragenlijst van het RIVM. of u kunt bellen naar Postbus 51: nummer 0800 8051.
Informatie over de maatregelen in de dierensector kunt u vinden op www.minlnv.nl
Voor meer informatie over Q-koorts en de meest actuele situatie in het werkgebied van de GGD Midden-Nederland kijk op www.ggdmn.nl. Heeft u daarna nog vragen? Neem dan telefonisch contact op met het team infectieziektebestrijding van de GGD Midden-Nederland via tel. 030-6086086 (tijdens kantooruren).